Көп азамат үшін ең қиын мәселе осы:
«Мен келіспеймін. Бірақ нақты не жазуым керек?» Бұл жерде бір ғана әмбебап мәтін жоқ.
Өйткені әр адамның жағдайы әртүрлі.
Дегенмен азаматқа өзінің шынайы жағдайына бейімдеп пайдалануға болатын бірнеше үлгі ұсынамыз.
5.1. Жалпы келіспеу үлгісі Егер азамат құқық бұзушылықпен келіспесе:
«Хаттамада көрсетілген құқық бұзушылықпен келіспеймін.
Хаттамада көрсетілген мән-жайлар шындыққа сәйкес келмейді деп есептеймін.
Өз түсініктемемді және дәлелдемелерімді іс материалдарына қосуды сұраймын.
5.2. Егер құқық бұзушылықты жасамадым десеңіз «Маған тағылып отырған әкімшілік құқық бұзушылықпен келіспеймін. Көрсетілген құқық бұзушылықты жасаған жоқпын.
Оқиғаның нақты мән-жайларын анықтауды және мен ұсынатын дәлелдемелерді іс материалдарына қосуды сұраймын.» 5.3. Егер бейнежазба болса «Хаттамада көрсетілген мән-жайлармен келіспеймін. Оқиғаға қатысты бейнежазба бар. Аталған бейнематериалды іс бойынша дәлелдеме ретінде қабылдап, іс материалдарына қосуды сұраймын.» 5.4. Егер видеорегистратор жазбасы болса «Оқиға менің көлік құралымдағы видеорегистратор арқылы жазылған. Жазбада оқиғаның нақты мән-жайлары көрсетілген.
Видеожазбаны іске тіркеуді сұраймын.» 5.5. Егер полиция қызметкерінің нұсқасымен келіспесеңіз Мұнда эмоциялық сөздерді қолданбаған жөн.
Мысалы:
«Полиция қызметкері өтірік айтып тұр.» Оның орнына:
«Полиция қызметкерінің хаттамада көрсеткен мән-жайларымен келіспеймін. Менің пайымдауымша, оқиғаның нақты мән-жайлары хаттамада толық және дұрыс көрсетілмеген.
Қосымша дәлелдемелерді қарауды сұраймын.» Бұл құқықтық тұрғыдан әлдеқайда сауатты.
5.6. Егер жол белгісіне қатысты дау болса «Маған тағылып отырған құқық бұзушылықпен келіспеймін.
Оқиға орнындағы жол белгісінің орналасуы/көріну жағдайына қатысты қарсылығым бар.
Оқиға орнының фото және бейнематериалдарын іс бойынша дәлелдеме ретінде тіркеуді сұраймын.» 5.7. Егер жол таңбасы көрінбесе «Жолдағы тиісті таңба оқиға болған кезде анық көрінбеді деп есептеймін. Осы мән-жайды тексеру үшін оқиға орнының фото-бейнематериалдарын және тиісті жол жағдайын зерттеуді сұраймын.» 5.8. Егер куәгер бар болса «Оқиғаға куә болған тұлғалар бар. Олардың түсініктемелерін алу және іс материалдарына тіркеу мүмкіндігін қарауды сұраймын.» Куәгердің аты-жөнін, байланыс деректерін заң талаптарына сай көрсету мүмкін болса, оны да көрсеткен жөн.
5.9. Егер құқықтарыңыз түсіндірілмесе Егер іс жүзінде құқықтарыңыз түсіндірілмеген болса:
«Әкімшілік іс бойынша менің құқықтарым мен міндеттерім толық түсіндірілген жоқ. Осы мән-жайды хаттамаға енгізуді сұраймын.»
Маңызды ескерту: болмаған нәрсені болды деп жазбаңыз.
Бұл қағида бүкіл кітаптың негізгі ережелерінің бірі болады.
5.10. Егер қорғаушы керек болса «Іс бойынша өз құқықтарымды толық жүзеге асыру мақсатында қорғаушының заң көмегін пайдаланғым келеді.» Нақты істің ерекшелігіне қарай қорғаушының қатысуына қатысты заң талаптары бөлек қаралуы мүмкін.
5.11. Егер қосымша материалдар ұсынғыңыз келсе «Іс бойынша өз позициямды растайтын фото/бейнематериалдарды ұсынамын.
Аталған материалдарды әкімшілік іс материалдарына қосуды сұраймын.» 5.12. Егер бейнебақылау камерасы бар болса
Мысалы, оқиға дүкеннің, жанармай құю станциясының немесе басқа нысанның жанында болды.
«Оқиға болған жерде бейнебақылау камерасы бар. Аталған камерадағы жазбаны сақтап қалу және іс бойынша тиісті тәртіппен сұрату мәселесін қарауды сұраймын.» Бұл жерде уақыт өте келе бейнежазбаның өшіріліп кетуі мүмкін екенін ескеріп, мәселені мүмкіндігінше ертерек көтеру маңызды.