Полиция қызметкерінің әрекетіне қатысты қарсылық болса не істеу керек?

Бұл тарау өте маңызды.

Себебі азаматтың:

«Полиция қызметкері заңсыз әрекет жасады» деуі — бір мәселе.

Ал оны:

«Мен нақты қандай әрекет заңсыз болды деп есептеймін және оны қандай дәлелдермен растай аламын?» деген деңгейге жеткізу — басқа мәселе.

Құқықтық шағым эмоцияға емес, фактіге негізделуі керек.

6.1. «Заңсыз» деген сөздің орнына нақты факт жазыңыз

Мысалы:

«Полиция қызметкері заңды бұзды.» Бұл өте жалпы.

Оның орнына:

«Полиция қызметкері менің түсініктемемді хаттамаға енгізу туралы талабымды орындамады деп есептеймін.» немесе:

«Мен ұсынған бейнематериалды іс материалдарына қосудан бас тартылды.» немесе:

«Маған іс бойынша құқықтарым толық түсіндірілген жоқ деп есептеймін.» сияқты нақты жағдайды сипаттау әлдеқайда тиімді.

6.2. Оқиғаны бірден жазып алыңыз Оқиғадан кейін мүмкіндігінше:

• күнін;
• уақытын;
• орнын;
• қызметкердің деректерін;
• көлік патрулінің нөмірін;
• қандай құжат жасалғанын;
• қандай сөздер айтылғанын;
• қандай дәлелдер бар екенін жазып қойған дұрыс.

Уақыт өте келе адамның есінде оқиғаның нақты бөлшектері өзгеруі мүмкін.

Сондықтан:

«Есте сақтаймын» емес, «жазып қоямын».

6.3. Бейнежазбаларды сақтаңыз Егер:

• видеорегистратор;
• телефон;
• куәгердің бейнесі;
• басқа заңды түрде алынған бейне болса, түпнұсқаны сақтаңыз.

Оны бірден өңдеп, монтаждап жібермеген дұрыс.

Мүмкіндігінше бастапқы файлдың сақталған нұсқасы болғаны пайдалы.

6.4. Құжаттардың бәрін жинаңыз Мына құжаттарды бір жерге жинақтаңыз:

1. әкімшілік хаттама;
2. қаулы болса — қаулы;
3. полиция қызметкерінің басқа құжаттары;
4. өтінішхаттар;
5. түсініктемелер;
6. фото;
7. видео;
8. куәгерлер туралы мәлімет;
9. басқа дәлелдер.

Сонда іс бойынша толық картина қалыптасады.

6.5. Шағымның құрылымы Құқықтық шағымды мына тәртіппен құруға болады:

1. Кімге

Шағым берілетін орган немесе лауазымды тұлға.

2. Кімнен

Азаматтың аты-жөні және байланыс деректері.

3. Оқиға

Не болды?

4. Қашан болды?

Күні мен уақыты.

5. Қай жерде болды?

Оқиға орны.

6. Қандай әрекетке қарсылық бар?

Нақты сипаттау.

7. Қандай құқық бұзылды деп есептейсіз?

Мүмкіндігінше нақты заң нормасына сілтеме.

8. Қандай дәлелдер бар?

Фото, видео, куәгер, құжат.

9. Не сұрайсыз?

Бұл — ең маңызды бөлімдердің бірі.

6.6. Шағымда не сұрауға болады?

Мысалы:

«Осы өтініште көрсетілген мән-жайларды тексеруді, ұсынылған материалдарға құқықтық баға беруді және заңда көзделген шешім қабылдауды сұраймын.» Егер нақты процессуалдық әрекет сұралса, оны бөлек көрсету керек.

Мысалы:

«Іс материалдарына ұсынылған бейнематериалды тіркеу мәселесін қарауды сұраймын.» Нақты істің мән-жайына қарай талаптың мазмұны өзгеруі тиіс.

6.7. Қорқыту мен балағаттаудан аулақ болыңыз Шағым:

«Сендер бәрің заңсыз жұмыс істейсіңдер!» деген мәтінде болмауы керек.

Оның орнына:

«Менің құқықтарым бұзылды деп есептеймін және көрсетілген мән-жайларға құқықтық баға беруді сұраймын.» деген ресми стиль қолданылғаны дұрыс.

6.8. Ең маңызды қағида Полиция қызметкерінің әрекетіне шағымдану — азаматтың құқығын қорғаудың бір жолы.

Бірақ шағым беру:

жалған ақпарат жазуға, қызметкерге тіл тигізуге, жалған дәлел жасауға құқық бермейді.

Азамат өзінің шынайы оқиғасын дәлелдермен көрсетуі керек.

АЗАМАТТЫҢ «ҚОРҒАНЫС ПАПКАСЫ»

Әрбір жүргізуші өзіне қажет құжаттарды электронды немесе қағаз түрде бір жерде сақтай алады.

ПАПКА:

01 — Хаттама 02 — Қаулы 03 — Өз түсініктемем 04 — Өтінішхаттар 05 — Фото 06 — Видео 07 — Куәгерлер 08 — Полиция қызметкерінің деректері 09 — Шағымдар 10 — Жауаптар Бұл қарапайым тәсіл кейін істі талдауды айтарлықтай жеңілдетеді.

БӨЛІМ СОҢЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР

1. Хаттаманы оқымай қол қоймаңыз.
2. Келіспесеңіз, қарсылығыңызды жазбаша көрсетіңіз.
3. Болмаған нәрсені ойдан шығармаңыз.
4. Барлық дәлелдерді сақтаңыз.
5. Фото мен видеоны жоғалтпаңыз.
6. Шағымда эмоция емес, факт жазыңыз.
7. Қажет болса, заңгердің немесе адвокаттың көмегіне жүгініңіз.
8. Полиция қызметкерінің заңды талабына бағыну мен өз құқықтарыңызды қорғау — бір-біріне қайшы ұғымдар емес.
9. Құқығыңызды пайдалану үшін жанжал шығарудың қажеті жоқ.
10. Ең күшті қорғаныс — заң, дәлел және дұрыс рәсім.

ӘКІМШІЛІК ҚАУЛЫҒА ҚАЛАЙ ШАҒЫМ ЖАСАУҒА

БОЛАДЫ?

Әкімшілік хаттама жасалғаннан кейін азаматтың құқықтық күресі аяқталмайды.

Керісінше, іс бойынша кейін қаулы қабылдануы мүмкін.

Егер азамат қаулымен келіспесе, заңда белгіленген тәртіппен оған шағым жасауға құқылы.

Қазақстан Республикасының ӘҚБтК-нің 826-1-бабына сәйкес, өзіне қатысты іс жүргізіліп жатқан тұлға әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулыға және заңда көзделген жағдайларда айыппұл төлеу қажеттігі туралы нұсқамаға шағым жасауға құқылы. Жалпы ереже бойынша қаулыға шағым оның көшірмесі табыс етілген күннен бастап он тәулік ішінде беріледі;

егер тұлға істі қарауға қатыспаса, қаулыны алған күннен бастап есептеледі.

7.1. Ең бірінші — мерзімді өткізіп алмаңыз Азаматтардың жиі жіберетін қателерінің бірі:

«Кейін шағымданамын».

Бірақ уақыт өтіп кетуі мүмкін.

Сондықтан қаулыны алған күні:

1. Күнін жазып қойыңыз.
2. Қаулының көшірмесін сақтаңыз.
3. Шағым беру мерзімін дереу тексеріңіз.
4. Қажет болса, заңгерге жүгініңіз.
5. Шағымды белгіленген тәртіппен беріңіз.

7.2. Шағымда не жазылады?

Жақсы шағым ұзақ болуға міндетті емес.

Ең бастысы — ол түсінікті, нақты және дәлелге негізделген болуы керек.

Шағымның негізгі құрылымы:

1. Кімге

Шағым қарауға құзыретті органға немесе сотқа.

2. Кімнен

Азаматтың аты-жөні және байланыс деректері.

3. Қандай қаулыға шағым жасалады?

Қаулының күні, нөмірі және оны шығарған орган немесе лауазымды адам.

4. Азамат неге келіспейді?

Нақты себептері.

5. Қандай дәлелдер бар?

Фото, видео, куәгер, құжат және басқа материалдар.

6. Не сұрайды?

Шағымның ең маңызды бөлігі.

7.3. Шағымның дайын үлгісі Төмендегі үлгі нақты істің мән-жайына қарай өзгертілуі тиіс.

ШАҒЫМ

Мен, _______, «» _____ 20 жылы шығарылған әкімшілік құқық бұзушылық туралы қаулымен келіспеймін.

Аталған қаулыда менің ____________ әрекетті жасағаным көрсетілген.

Алайда мен бұл тұжырыммен келіспеймін, себебі:

1. ________________;
2. ________________;
3. ________________.

Іс бойынша маған қатысты мынадай дәлелдемелер бар:

• ________________;
• ________________;
• ________________.

Сонымен қатар іс қарау барысында __________ мән-жайы ескерілмеді/тиісті түрде бағаланбады деп есептеймін.

Осыған байланысты қаулының заңдылығы мен негізділігін қайта қарауды, ұсынылған дәлелдемелерге құқықтық баға беруді және заңға сәйкес шешім қабылдауды сұраймын.

Қосымша:

1. Қаулының көшірмесі;
2. Фото материалдар;
3. Бейнематериал;
4. Өзге де құжаттар.

Күні: ____ Қолы: ____ 7.4. «Полиция қызметкері өтірік айтты» деп жазуға бола ма?

Мұндай сөздерді қолданудан аулақ болған жөн.

Өйткені азаматтың мақсаты — эмоция білдіру емес, нақты құқықтық мәселені көрсету.

Мысалы:

«Полиция қызметкері әдейі өтірік жазды.» Егер мұны дәлелдеу қиын болса, мұндай тұжырым шағымды әлсіретуі мүмкін.

Оның орнына:

«Қаулыда көрсетілген мән-жайлар оқиғаның нақты жағдайларына сәйкес келмейді деп есептеймін. Мұны қоса берілген бейнематериал растайды.» деп жазыңыз.

Бұл — фактіге негізделген ұстаным.

7.5. Жоғары тұрған органға ма, сотқа ма?

ӘҚБтК белгілі жағдайларда жоғары тұрған органға (лауазымды адамға) шағым жасау мүмкіндігін көздейді.

Сонымен қатар азаматтың жоғары тұрған органға алдын ала жүгінуі сотқа шағым беру және соттың оны мәні бойынша қарауы үшін міндетті шарт емес. Бұл ӘҚБтК-нің 829-2-бабында көзделген.

Бұл азамат үшін маңызды кепілдік.

Яғни:

«Алдымен міндетті түрде полицияның өзіне шағымдануым керек, содан кейін ғана сотқа бара аламын» деген түсінік барлық жағдайда дұрыс емес.

Нақты істің санатына қарай шағым беру тәртібін тексеру қажет.

7.6. Шағымды қайда беру керек?

ӘҚБтК-нің тиісті нормаларына сәйкес, шағым белгілі жағдайларда қаулы шығарған органға немесе лауазымды адамға берілуі мүмкін, ол оны іс материалдарымен бірге тиісті сотқа жіберу тәртібімен әрекет етеді.

Сондықтан азамат:

«Мен шағымды нақты қай органға беруім керек?» деген сұрақты қаулының өзінен және қолданыстағы процессуалдық нормалардан тексеруі керек.