Сотқа жүгіну — қорқынышты нәрсе емес.
Сотта айқайлау да, эмоцияға берілу де қажет емес.
Сотта ең маңызды үш нәрсе:
ФАКТ + ДӘЛЕЛ + ЗАҢ
8.1. Сотқа дайындық Сотқа дейін мына құжаттарды бір папкаға жинаңыз:
№1 — Әкімшілік хаттама №2 — Қаулы №3 — Өз түсініктемеңіз №4 — Бейнематериал №5 — Фотосуреттер №6 — Куәгерлер туралы ақпарат №7 — Өтінішхаттар №8 — Полицияға немесе басқа органға берген шағымдар №9 — Алынған жауапта №10 — Басқа дәлелдемелер 8.2. Сотқа не айту керек?
Азаматтың сөзін алдын ала дайындап алғаны дұрыс.
Мысалы:
«Құрметті сот, мен өзіме қатысты шығарылған қаулымен келіспеймін. Менің қарсылығымның негізгі себебі — оқиғаның қаулыда көрсетілген мән-жайларға сәйкес келмеуі. Өз позициямды растайтын бейнематериалды ұсынамын. Осы дәлелдемені зерттеуді және іс бойынша заңға сәйкес шешім қабылдауды сұраймын.» Бұл жерде азамат тек шындыққа сәйкес келетін жағдайларды айтуы керек.
8.3. Сотта эмоцияға берілудің қажеті жоқ Мына сөздерден аулақ болған дұрыс:
«Сіздер мені бәрібір кінәлі қылғалы отырсыздар!» «Полицияның бәрі заңсыз жұмыс істейді!» «Мен ештеңе мойындамаймын, болды!» Оның орнына:
«Бұл дәлелдеменің іске қатыстылығын және мән-жайларды бағалауды сұраймын.» «Осы мән-жай қаулыда көрсетілмеген.» «Мен бұл тұжырыммен келіспеймін, себебі мынадай дәлел бар.» деген нақты сөйлемдер әлдеқайда пайдалы.
8.4. Дәлелдеме деген не?
Әкімшілік іс бойынша дәлелдемелер — істің мән-жайларын анықтауға мүмкіндік беретін заңда көзделген нақты деректер.
Оларға істің ерекшелігіне қарай:
- адамның түсініктемесі;
- куәгерлердің түсініктемелері;
- сарапшы қорытындысы;
- маман түсіндірмесі;
- құжаттар;
- фото;
- бейне;
- техникалық құралдардың деректері;
- басқа да заңда көзделген материалдар жатады.
ӘҚБтК-де дәлелдемелер мен дәлелдеу мәселелеріне арнайы тарау арналған.
8.5. Бейнежазба — өте маңызды дәлел болуы мүмкін
Мысалы, полиция қызметкері:
«Сіз қызыл шамға өттіңіз» дейді.
Ал жүргізушінің видеорегистраторы бағдаршамның жасыл жанғанын көрсетеді.
Бұл жағдайда бейнежазба оқиғаның мән-жайын тексеруге көмектесетін маңызды материал болуы мүмкін.
Бірақ азамат:
«Менде видео бар» деп қана қоймай, оны тиісті түрде ұсынуға тырысуы керек.
8.6. Видеоны қалай сақтау керек?
Бейнежазбаның:
- түпнұсқасын;
- жасалған уақытын;
- құрылғыдағы бастапқы файлын сақтаған жөн.
Мүмкіндігінше:
«Түпнұсқа файлды сақтаңыз».
Видеоны әлеуметтік желіге салу міндетті емес.
Кей жағдайда істің өзіне қажет түпнұсқа материалды сақтау маңыздырақ.
8.7. Куәгерлер Куәгер бар болса, оның:
- аты-жөні;
- байланыс деректері;
- оқиғаға қатысы сияқты мәліметтерін заң талаптарына сай көрсетуге тырысыңыз.
Куәгер:
«Ол менің досым, сондықтан оның сөзін қабылдамаңыз» деген түсінікпен автоматты түрде жоққа шығарылмайды.
Бірақ куәгердің сөзінің шынайылығы мен іске қатыстылығы бағаланады.
Сондықтан куәгер тек шындықты айтуы керек.
8.8. Фотоның маңызы Кейбір жол құқық бұзушылықтары жол жағдайына тікелей байланысты.
Мысалы:
- жол белгісі ағашпен жабылған;
- белгі көрінбейді;
- жол таңбасы өшіп қалған;
- жол жөндеу жұмысы жүргізіліп жатыр;
- қозғалыс бағыты өзгерген;
- белгі дұрыс емес жерде орналасқан.
Осындай жағдайда оқиға орнын мүмкіндігінше нақты фотоға түсіру маңызды.
Фотоның:
қай жерде, қашан және қандай жағдайды көрсететіні маңызды.